Depresja jest jedną z najczęstszych chorób zdrowia psychicznego. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) choruje na nią ponad 280 milionów osób na całym świecie. Jest główną przyczyną niepełnosprawności psychicznej i znacząco obniża jakość życia chorych. Choroba ta nie ogranicza się jedynie do obniżonego nastroju, często towarzyszą jej utrata zainteresowań i motywacji, zaburzenia snu i apetytu, spadek energii, trudności z koncentracją oraz obniżona samoocena. W cięższych przypadkach może prowadzić do myśli i prób samobójczych.
Leczenie depresji opiera się głównie na farmakoterapii oraz psychoterapii, jednak coraz częściej sięga się również po substancje pochodzenia naturalnego ze względu na mniejsze działania niepożądane.
Jednym z najlepiej przebadanych surowców roślinnych o działaniu przeciwdepresyjnym jest ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum L.). Wyciągi alkoholowe tej rośliny zawierają głównie hiperycynę, pseudohiperycynę, hiperforynę, ksantony, flawonoidy i procyanamid. Substancje te wykazują działanie modulujące na neuroprzekaźnictwo serotoninowe, dopaminergiczne i noradrenergiczne, co przekłada się na działanie przeciwdepresyjne.
Poniższe badanie porównuje skuteczność ekstraktu z dziurawca z placebo u pacjentów cierpiących na łagodny lub umiarkowany epizod dużej depresji zgodnie z DSM-IV (klasyfikacja zaburzeń psychicznych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego). Zostało ono przeprowadzone przez Siegfrieda Kaspera wraz ze współautorami w 16 ośrodkach klinicznych w Niemczech. Badanie było randomizowane i podwójnie zaślepione, a jego czas trwania wynosił 6 tygodni.
Uczestnicy przyjmowali tabletki powlekane zawierające suchy ekstrakt z ziela dziurawca zwyczajnego. W badaniu wzięło udział 332 osoby w wieku 18-65 lat (kobiety i mężczyźni) i zostali oni podzieleni losowo na trzy grupy:
Pierwsza grupa (123 osoby) otrzymywała preparat WS® 5570 w dawce 600 mg/dobę, podawanej jednorazowo. Druga grupa (127 osób) przyjmowała WS® 5570 w dawce 1200 mg/dobę, podzielonej na dwie dawki po 600 mg każda. Trzecia grupa (82 osoby) otrzymywała placebo.
Skuteczność leczenia oceniano na podstawie zmiany wyniku w 17-punktowej skali depresji Hamiltona (HAM-D-17) oraz dodatkowo wykorzystano skale CGI-S, CGI-I oraz BDI. Wizyty kontrolne odbyły się na samym początku oraz w 14 i 42 dniu.
Wyniki pokazały, że poprawę kliniczną odnotowano u 61% pacjentów przyjmujących 600 mg ekstraktu oraz u 71% stosujących 1200 mg, w porównaniu z 45% w grupie placebo. Całkowite ustąpienie objawów (tzw. remisja) dotyczyło odpowiednio 31%, 40% i 15% badanych. Wynik w skali HAM-D poprawił się o około 5–6 punktów bardziej niż w grupie placebo. Główne działania niepożądane jakie występowały obejmowały zaburzenia żołądkowo- jelitowe, jednak wszystkie były łagodne i przemijające oraz ich częstość nie różniła się istotnie od obserwowanych w grupie placebo.
Na podstawie wyników można stwierdzić, że oba schematy leczenia były skuteczniejsze niż placebo, oraz że ekstrakt z dziurawca jest bezpieczny i dobrze tolerowany. W sytuacjach, gdy tradycyjne leki przeciwdepresyjne są źle tolerowane i powodują uciążliwe działania niepożądane, ekstrakt z dziurawca może stanowić bezpieczną opcję terapeutyczną. Należy pamiętać, że konieczne są dalsze badania obejmujące dłuższy okres obserwacji, aby w pełni potwierdzić skuteczność i bezpieczeństwo tego typu leczenia.
Opracowano na podstawie Kasper S, Anghelescu IG, Szegedi A, Dienel A, Kieser M. Superior efficacy of St John’s wort extract WS 5570 compared to placebo in patients with major depression: a randomized, double-blind, placebo-controlled, multi-center trial [ISRCTN77277298]. BMC Med. 2006 Jun 23;4:14. doi: 10.1186/1741-7015-4-14. PMID: 16796730; PMCID: PMC1538611.
