Utrata masy kostnej oraz często wiążąca się z nią osteoporoza są schorzeniami, które dotyczą przede wszystkim osób w wieku średnim lub starszych. Jedną z głównych grup ryzyka są kobiety które przeszły okres menopauzy. Zmniejszanie się gęstości mineralnej kości ang. bone mineral density (BMD) skutkuje zwiększoną kruchością kości, a co za tym idzie wyższym ryzykiem złamań oraz spadkiem jakości życia. Jako profilaktykę osteoporozy zaleca się suplementację wapnia oraz witaminy D. W ostatnich latach przeprowadzono również badania nad rolą witaminy K2 w metabolizmie kości. Witamina K2 jest niezbędna do γ-karboksylacji osteokalcyny, która jest białkiem zapewniającym prawidłowe łączenie wapnia do macierzy kostnej. W związku z tym, obniżona aktywność tej witaminy skutkuje wyższym stężeniem osteoklacyny, która nie przeszła karboksylacji, a co za tym idzie kości nie są wystarczająco mineralizowane. W poniższej publikacji autorzy zbadali wpływ suplementacji witaminy K2 na gęstość mineralną kości oraz markery biochemiczne metabolizmu kości u pacjentów w średnim wieku oraz starszych. Badania były randomizowane oraz podwójnie zaślepione a przeprowadzono je na przestrzeni 12 miesięcy. Pozwoliło to na obserwację zarówno krótko jak i długoterminowych zmian w strukturze kości pacjentów.
Grupa pacjentów składała się z 311 osób, w tym mężczyzn oraz kobiet w okresie postmenopauzalnym, w wieku od 50 do 75 lat. Każdy z pacjentów został losowo przypisany do jednej z czterech grup. Pierwszą z nich byli pacjenci przyjmujący placebo, drugą pacjenci przyjmujący witaminę K2 w ilości 50 μg na dzień, trzecią pacjenci przyjmujący witaminę K2 w ilości 90 μg na dzień a czwartą pacjenci przyjmujący witaminę K2 w ilości 90 μg na dzień w połączeniu z wapniem w ilości 500 mg na dzień oraz witaminą D3 w ilości 10 μg na dzień.
Gęstość mineralną kości mierzono w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, w obrębie biodra całkowitego oraz w szyjce kości udowej. Są to miejsca klinicznie istotne ze względu na znaczny spadek masy kostnej w tych rejonach u pacjentów cierpiących na osteoporozę. Pomiary wykonano przy wykorzystaniu technik densytometrycznych przed rozpoczęciem badania a następnie powtórzono je po 12 miesiącach. Dodatkowo wyznaczono kilka z markerów metabolicznych kości takich jak: karboksylowana osteokalcyna (cOC), osteokalcyna o zaniżonym stopniu karboksylacji (ucOC) oraz stosunek cOC do ucOC.
Otrzymane wyniki wskazują na znaczne spowolnienie utraty masy kostnej dla kobiet z grupy 3 oraz 4. Analiza statystyczna wykazała znaczącą zależność leczenia od czasu prowadzenia badania. Dodatkowo, u kobiet przyjmujących witaminę K2 w ilości 50 μg dziennie nie wykazano istotnego statystycznie spowolnienia utraty masy kostnej. Spośród męskich uczestników badania w żadnej z grup nie wykazano istotnego statystycznie wpływu witaminy K2. Sugeruje to zależną od płci odpowiedź organizmu na suplementację witaminy K2. U kobiet należących do grup 2, 3 oraz 4 odnotowano znaczną poprawę w markerach biochemicznych metabolizmu kości. Zwiększył się przede wszystkim stosunek cOC do ucOC. Sugeruje to znaczny wpływ witaminy K2 na karboksylację osteoklacyny. Poprawa była większa dla kobiet z grup 3 oraz 4 w porównaniu do grupy 2, co sugeruje występowanie efektu zależnego od dawki. Co istotne, nie odnotowano znacznej różnicy pomiędzy wynikami kobiet z grup 3 oraz 4, co sugeruje brak lub znikomy wpływ wapnia oraz witaminy D3 na karboksylację osteoklacyny. Podczas badań wykazano również, że suplementacja witaminy K2 jest bezpieczna i dobrze tolerowana przez pacjentów. Nie zgłoszono występowania żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych a pacjenci postępowali zgodnie z protokołem suplementacji przez cały okres badania.
Podsumowując, przeprowadzone badania dowodzą, że suplementacja witaminy K2 na poziomie 90 μg dziennie może skutecznie spowolnić utratę masy kostnej u kobiet w okresie postmenopauzalnym oraz znacząco poprawić markery metabolizmu kostnego. Wyniki te dowodzą, że witamina K2 stanowi istotny czynnik w zachowaniu zdrowia kości w przypadku kobiet w wieku postmenopauzalnym. Autorzy podkreślają również potrzebę przeprowadzania dalszych długoterminowych badań w celu ustalenia wpływu suplementacji na zmniejszanie ryzyka złamań oraz trwałych korzyści.
Opracowano na podstawie Zhang, Yingfeng, et al. „Effect of low-dose vitamin K2 supplementation on bone mineral density in middle-aged and elderly Chinese: a randomized controlled study.” Calcified Tissue International 106.5 (2020): 476-485.
