Bezsenność jest jednym z najczęstszych problemów zdrowotnych u osób starszych i może dotyczyć nawet połowy populacji po 55. roku życia. Trudności z zasypianiem, częste wybudzenia w nocy czy pogorszenie jakości snu wpływają nie tylko na samopoczucie, ale również na funkcjonowanie poznawcze, koncentrację, ryzyko upadków oraz ogólną jakość życia. Z tego względu coraz większą uwagę zwraca się na metody wspierające sen, które mogą stanowić uzupełnienie standardowego postępowania terapeutycznego. Jednym z najczęściej analizowanych składników w tym kontekście jest magnez.
W przeglądzie systematycznym i metaanalizie obejmującej randomizowane badania kliniczne oceniono wpływ doustnej suplementacji magnezu na jakość snu u osób powyżej 55. roku życia cierpiących na bezsenność. Do analizy włączono trzy badania przeprowadzone w różnych krajach, obejmujące łącznie 151 uczestników. W badaniach stosowano preparaty magnezu w dawkach od 320 mg do 729 mg dziennie przez okres od 20 dni do 8 tygodni. Ocena efektów obejmowała zarówno standaryzowane kwestionariusze jakości snu, takie jak Insomnia Severity Index (ISI) i Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI), jak i parametry związane ze snem, między innymi czas potrzebny do zaśnięcia, całkowity czas snu oraz efektywność snu.
Najbardziej wyraźny efekt obserwowano w zakresie skrócenia czasu potrzebnego do zaśnięcia. Średnio osoby suplementujące magnez zasypiały około 17 minut szybciej niż osoby otrzymujące placebo. Zaobserwowano również tendencję do wydłużenia całkowitego czasu snu oraz poprawy jego efektywności, choć wyniki w tym zakresie były mniej jednoznaczne. Część badań wskazywała także na poprawę subiektywnej jakości snu i zmniejszenie nasilenia objawów bezsenności.
Potencjalne działanie magnezu w kontekście snu jest biologicznie uzasadnione. Magnez bierze udział w regulacji układu nerwowego, wpływa na aktywność neuroprzekaźników oraz pomaga utrzymać prawidłowy rytm dobowy. Niedobory tego pierwiastka są stosunkowo częste u osób starszych, między innymi ze względu na dietę, choroby współistniejące oraz stosowane leki. Zaburzenia gospodarki magnezowej mogą wpływać na większą pobudliwość układu nerwowego i pogorszenie jakości snu.
W analizowanych badaniach suplementacja była dobrze tolerowana. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym było rozluźnienie stolca, co jest typowym efektem przy wyższych dawkach magnezu. Nie raportowano poważnych działań niepożądanych związanych z suplementacją.
Choć dostępne badania są nadal stosunkowo ograniczone, obecne dane sugerują, że suplementacja magnezu może być wartościowym elementem wspierającym terapię bezsenności u osób starszych, szczególnie w przypadku problemów z zasypianiem. Z praktycznego punktu widzenia magnez pozostaje składnikiem szeroko dostępnym, dobrze poznanym i bezpiecznym przy odpowiednim stosowaniu, dlatego może stanowić interesujące wsparcie w podejściu do poprawy jakości snu.
Na podstawie: Mah J, Pitre T. Oral magnesium supplementation for insomnia in older adults: a Systematic Review & Meta-Analysis. BMC Complement Med Ther. 2021 Apr 17;21(1):125. doi: 10.1186/s12906-021-03297-z. Erratum in: BMC Complement Med Ther. 2024 Dec 19;24(1):418. doi: 10.1186/s12906-024-04721-w. PMID: 33865376; PMCID: PMC8053283.
